3 grudnia, z okazji Międzynarodowego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami, Europe Beyond Access – największy na świecie projekt poświęcony sztuce i niepełnosprawności – opublikował nowy raport, Learning to Change, w którym przeanalizowano aktualny stan dostępności w szkolnictwie wyższym na kierunkach artystycznych w krajach objętych programem Creative Europe (w tym w Polsce) oraz w Wielkiej Brytanii.
Europe Beyond Access (EBA) przedstawia nowy raport analizujący bariery instytucjonalne, które nadal uniemożliwiają osobom z niepełnosprawnością dostęp do szkolnictwa wyższego w dziedzinie sztuk performatywnych w krajach objętych programem Creative Europe (w tym w Polsce) oraz w Wielkiej Brytanii. Badanie, koordynowane przez On the Move, zlecone przez Skånes Dansteater przy wsparciu British Council, zwraca uwagę na utrzymującą się kaskadę wykluczenia: niedostępna edukacja ogranicza dostęp do zawodu, co następnie fałszywie sugeruje niskie „zapotrzebowanie” wśród osób z niepełnosprawnością na edukację artystyczną i/lub pracę w zawodach artystycznych. Opierając się na ankietach, wywiadach i grupach fokusowych z udziałem artystów i artystek z niepełnosprawnością, organizacji kulturalnych i instytucji szkolnictwa wyższego, badania ujawniają znaczną rozbieżność między intencjami inkluzywnymi a rzeczywistą praktyką.
Tylko 41% ankietowanych instytucji dostosowało swoje testy wstępne, zaledwie 27% zapewnia dostępne formaty informacji, a mniej niż połowa jasno opisuje swoją dostępność i dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami w Internecie. Fizyczna niedostępność, wąskie pojęcie estetyki, bariery komunikacyjne i wykluczająca kultura organizacyjna nadal stanowią przeszkodę dla kandydatów i kandydatek z niepełnosprawnością.
Doświadczenia związane z nauką również ujawniają poważne niedociągnięcia. W dziewięciu ocenianych obszarach żadna ocena dostępności nie przekroczyła 5.87/10. Studenci i studentki zgłaszali brak usług wsparcia, obiekty niedostosowane do ich potrzeb, nieodpowiednią organizację harmonogramu zajęć, ograniczone zrozumienie niepełnosprawności neurologicznej i niewidocznej oraz praktyki szkoleniowe oparte na oczekiwaniach dotyczących sprawności fizycznej. Wielu studentów i studentek przyznało, że ukrywa swoją niepełnosprawność, aby uniknąć dyskryminacji lub wypalenia emocjonalnego.
Bariery te mają wyraźny wpływ na możliwości zawodowe. Wśród artystów i artystek z niepełnosprawnością 49% osób, które uczęszczały do szkoły wyższej, uczestniczyło w ponad 15 profesjonalnych produkcjach, w porównaniu z zaledwie 24% osób, które nie uczęszczały na uniwersytet i ma podobne doświadczenia zawodowe. Organizacje kulturalne również dostrzegają ten problem: 75% z nich uznaje brak dostępnej edukacji za problem instytucjonalny wymagający wdrożenia polityki i podjęcia inwestycji w całym sektorze.
Chociaż 77% specjalistów i specjalistek wykluczonych z systemu szkolnictwa wyższego znalazło alternatywne ścieżki kształcenia, brakuje im akredytacji, sieci kontaktów i widoczności, które zapewniają formalne instytucje. W raporcie podkreślono, że alternatywne ścieżki nie mogą uzasadniać bierności władz publicznych lub uczelni: nadal niezbędna jest znacząca reforma szkolnictwa wyższego w dziedzinie sztuki. W badaniu wskazano również istniejące czynniki sprzyjające pozytywnym zmianom: zaangażowane kierownictwo, dedykowane budżety i personel, partnerstwa z organizacjami skupiającymi się na dostępności, zatrudnianie pracowników i pracowniczek z niepełnosprawnością oraz instytucjonalne uznanie różnorodnych form ekspresji artystycznej za dobro kulturowe.
W sprawozdaniu przedstawiono także szereg praktycznych zaleceń. Władze publiczne są zachęcane do inwestowania w dostępność, reformowania dyskryminujących przepisów i wspierania transgranicznego uczenia się. Instytucje szkolnictwa wyższego są zachęcane do przeprowadzania audytów dostępności, zmiany warunków przyjęć, dostosowania programów nauczania i angażowania osób z niepełnosprawnością w zarządzanie. Organizacje kulturalne są wzywane do zbadania reprezentacji w programach i ścisłej współpracy z instytucjami edukacyjnymi. Na szczeblu europejskim w raporcie opowiadano się za silniejszymi środkami na rzecz włączenia społecznego w przyszłych ramach politycznych oraz za zorganizowanym dialogiem z ADICLUS, uznając jej wyjątkową wiedzę specjalistyczną w zakresie niepełnosprawności i sztuki. Tylko systemowe zmiany, poparte odpowiednimi zasobami, mogą zapewnić, że edukacja w zakresie sztuk performatywnych – oraz zawodowa dziedzina, którą ona zasila – stanie się prawdziwie integracyjna i odzwierciedlać będzie różnorodność Europy.
