Artykuł

Nowa lista wspólników może już nie wystarczyć

Streszczenie:W swojej najnowszej uchwale z dnia 6 czerwca 2012 r. (III CZP 22/12) Sąd Najwyższy uznał, iż w postępowaniu o wpis w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (dalej KRS) danych wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, posiadających samodzielnie lub łącznie z innymi co najmniej 10 % kapitału zakładowego (tylko tacy wspólnicy podlegają wpisowi do KRS), sąd rejestrowy może żądać przedstawienia umowy, na podstawie której nastąpiło przeniesienie w tej spółce udziału lub jego części.

Stanowisko Sądu Najwyższego jest o tyle kontrowersyjne, iż zarówno dotychczasowa praktyka wielu sądów rejestrowych jak i część doktryny, stały na stanowisku, iż do wpisu zmian w KRS danych wspólników spółki potrzebna jest wyłącznie zaktualizowana lista wspólników podpisana przez zarząd spółki. Zarząd spółki nie musiał składać do sądu rejestrowego umowy nabycia udziałów, która bardzo często zawierała wiele różnych dodatkowych zobowiązań stron i informacji poufnych (w tym cenę nabycia udziałów).

Co więcej, stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w zasadniczy sposób różni się od wykładni tych samych przepisów dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uznał w swoim wyroku z dnia 23 września 2009 r. (II FSK 630/08), że zarząd spółki nie ma obowiązku udokumentowania zmiany wspólników spółki przez złożenie umowy nabycia udziałów. Niezłożenie takiego dokumentu nie stanowi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o niezgodnych z prawem brakach w postępowaniu, których stwierdzenie zobowiązywałoby sąd rejestrowy do ich usunięcia.

Sąd Najwyższy w przedmiotowej uchwale wyróżnił natomiast dwa różne postępowania rejestrowe prowadzone przez sąd w zależności od tego czy dokonane zmiany podlegają ujawnieniu w KRS (wspólnicy posiadający co najmniej 10 % kapitału zakładowego) czy też tylko w aktach rejestrowych spółki (wspólnicy posiadający mniej niż 10 % kapitału zakładowego). Jeżeli dokonane zmiany nie podlegają ujawnieniu w KRS to przedmiotem prowadzonego przez sąd rejestrowy postępowania jest przyjęcie listy wspólników do akt rejestrowych. Jeżeli jednak zmiany dotyczące wspólników spółki wymagają ujawniania w KRS, wówczas powinnością sądu rejestrowego będzie zażądanie dokumentów potwierdzających prawidłowość danych, które mają być wpisane do rejestru, a którymi zdaniem Sądu Najwyższego są wyłącznie umowy nabycia udziałów.

Najnowsze stanowisko Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie nie tylko dla ujednolicenia praktyki sądów rejestrowych, ale również dla sposobu sporządzania umów nabycia udziałów, w szczególności w przypadku dużych transakcji o znacznej wartości.

Dotychczas umowy nabycia udziałów w przypadku dużych transakcji często zawierały w sobie liczne oświadczenia, zapewnienia i bardzo szeroki zakres różnych obowiązków stron, które niekoniecznie były związane z samym przeniesieniem własności udziałów. Strony często traktowały warunki takiej umowy jako poufne, co dotyczyło w szczególności ceny nabycia udziałów.

W związku z tym, iż sądy rejestrowe będą mogły, powołując się na najnowszą uchwałę Sądu Najwyższego, domagać się przedstawienia przez spółkę umowy nabycia udziałów (która następnie zostanie ujawniona w publicznie dostępnych aktach rejestrowych spółki), niewystarczające może okazać się dokonanie anonimizacji niektórych informacji poufnych w treści umowy nabycia udziałów. Strony być może będą chciały wydzielić samą najistotniejszą treść związaną z przeniesieniem własności udziałów w jednej umowie (która następnie zostanie złożona w sądzie rejestrowym jako podstawa wpisu zmian w KRS), a wszelkie pozostałe zobowiązania i informacje poufne strony uregulują wówczas w odrębnym dokumencie, który nie będzie składany już do akt rejestrowych.

Będzie to zapewne rodziło kolejne wątpliwości dotyczące tego czy np. sąd rejestrowy będzie mógł wezwać spółkę do przedstawienia umowy nabycia udziałów bez jakichkolwiek zakreśleń informacji poufnych czy też dodatkowych umów lub porozumień zawartych pomiędzy stronami, w których określona została na przykład szczegółowo cena nabycia udziałów. Może to dotyczyć właśnie w szczególności kwestii poufności ceny nabycia udziałów, która jest wszakże elementem przedmiotowo istotnym każdej umowy sprzedaży. Od tego jak ukształtuje się praktyka sądów rejestrowych w przyszłości zależeć z pewnością będzie sposób przygotowywania całej dokumentacji związanej z każdą większą transakcją nabycia udziałów w spółce.

Szymon Gałkowski
Aplikant adwokacki
s.galkowski@kochanski.pl
+48 883 323 454

Autor: Kochański Zieba Rapala i Partnerzy Data publikacji: 2012-08-01 Cena: 0