Swoboda ¶wiadczenia us³ug jest jedn± z czterech podstawowych swobód zagwarantowanych Traktatem o utworzeniu Wspólnoty Europejskiej. Trzy pozosta³e to: swobodny przep³yw towarów, swobodny przep³yw pracowników, oraz swobodny przep³yw kapita³u. Swobody te odnosz± siê do obywateli pañstw cz³onkowskich, w tym od 1 maja 2004 roku równie¿ do Polaków, którzy mog± ¶wiadczyæ us³ugi na terenie Wielkiej Brytanii bez konieczno¶ci zak³adania przedsiêbiorstwa, nie s± równie¿ wymagane pozwolenia na pobyt oraz pracê. Us³ugami w rozumieniu Traktatu s± ¶wiadczenia wykonywane zwykle za wynagrodzeniem w zakresie, w jakim nie s± objête postanowieniami o swobodnym przep³ywie towarów, kapita³u i osób. Us³ugi obejmuj± zw³aszcza: - dzia³alno¶æ o charakterze przemys³owym;
- dzia³alno¶æ o charakterze handlowym;
- dzia³alno¶æ rzemie¶lnicz±;
- wykonywanie wolnych zawodów.
Zasada swobody ¶wiadczenia us³ug znajduje swoje zastosowanie tylko wówczas, gdy mamy do czynienia z elementem transgranicznym, to znaczy: - us³ugodawca ma siedzibê w innym pañstwie ni¿ us³ugobiorca, a sama us³uga przekracza granicê (np. us³ug telewizyjna, porada telefoniczna);
- us³ugodawca przyje¿d¿a chwilowo w celu wykonania us³ugi do kraju us³ugobiorcy (np. w celu wykonania robót budowlanych);
- us³ugobiorca jedzie w celu otrzymania us³ugi do kraju us³ugodawcy (np. w celach leczniczych);
- zarówno us³ugobiorca, jak i us³ugodawca razem przemieszczaj± siê z kraju z którego pochodz±, do pañstwa, gdzie realizowana bêdzie us³uga (np. polski przewodnik oprowadzaj±cy angielskich turystów w Hiszpanii).
Swoboda ¶wiadczenia us³ug opiera siê na tymczasowo¶ci. Oznacza to, ¿e us³ugodawca ¶wiadczy us³ugê w innym pañstwie UE przez okre¶lony czas, a wiêc dzia³alno¶æ nie ma charakteru ci±g³ego ani sta³ego. Us³ugodawca posiadaj±cy przedsiêbiorstwo za³o¿one w Polsce, ¶wiadczy us³ugê tymczasowo w innym kraju UE. Us³ugodawcy, oraz ich pracownicy nie wchodz± na rynek pracy kraju us³ugobiorcy, gdy¿ zatrudnieni s± w firmie w Polsce, a do wykonania us³ugi s± delegowani na terytorium innego pañstwa Wspólnoty Europejskiej w celu wykonania us³ugi. Ustawodawstwo unijne okre¶la minimalne wymogi, jakie musz± byæ spe³nione co do warunków pracy pracowników delegowanych, ustanawiaj±c w szczególno¶ci nakaz przestrzegania lokalnych przepisów co do minimalnego wynagrodzenia, urlopów, czasu pracy, itp. Warto wiedzieæ, i¿ co do zasady us³ugodawca p³aci sk³adki na ubezpieczenie spo³eczne w pañstwie, gdzie prowadzi swoj± dzia³alno¶æ podstawow±. Oznacza to, i¿ firma, która jest zarejestrowana w Polsce, a prowadzi ca³± swoj± dzia³alno¶æ na terenie innego pañstwa cz³onkowskiego, jest zobowi±zana op³acaæ sk³adki tam, gdzie wykonywana jest praca. Regulacje wewn±trzwspólnotowe ustanawiaj± jednak wyj±tek niepodlegania pracowników delegowanych systemowi ubezpieczeñ spo³ecznych kraju, do którego s± delegowani, pod warunkiem, ¿e podlegaj± ubezpieczeniom w kraju sta³ego pobytu, a przewidywany okres delegowania nie przekracza 12 miesiêcy. W razie przed³u¿enia pracy mo¿na wyst±piæ o zgodê na przed³u¿enie tego okresu, nie wiêcej jednak ni¿ na kolejne 12 miesiêcy. Potwierdzeniem faktu ubezpieczenia w kraju wysy³aj±cym jest formularz E-101 wydawany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ustawodawstwo Unijne przewiduje oczywi¶cie mo¿liwo¶æ ¶wiadczenia us³ug w krajach cz³onkowskich tak¿e poprzez za³o¿enie tam firmy (swoboda zak³adania i prowadzenia przedsiêbiorstw). Za³o¿enie w³asnej firmy w kraju cz³onkowskim ma uzasadnienie szczególnie w przypadku, gdy zamiarem przedsiêbiorcy jest ¶wiadczenie us³ug w sposób ci±g³y i sta³y. Nale¿y podkre¶liæ, i¿ za³o¿enie firmy us³ugowej w Wielkiej Brytanii oznacza trwa³e w³±czenie siê w system gospodarczy tego kraju, czyli firma taka podlega ca³kowicie regulacjom prawnym prowadzenia dzia³alno¶ci gospodarczej obowi±zuj±cym w Wielkiej Brytanii. Szczegó³owe informacje dotycz±ce zak³adania firmy w Wielkiej Brytanii zosta³y zamieszczone w sekcji "Prowadznie dzia³alno¶ci gospodarczej". Obywatele polscy mog± tak¿e ¶wiadczyæ us³ugi na terenie Wielkiej Brytanii na zasadzie samozatrudnienia. Za³o¿enie dzia³alno¶ci w ramach samozatrudnienia w Wielkiej Brytanii nie jest skomplikowane, wiêcej informacji na ten temat mo¿na znale¼æ w sekcji "Samozatrudnienie". Podatek VAT a ¶wiadczenie us³ug Przepisy unijne przewiduj±, i¿ us³ugi opodatkowane s± w miejscu ich ¶wiadczenia, a co do zasady za miejsce ¶wiadczenia us³ugi przyjmuje siê miejsce siedziby ¶wiadcz±cego us³ugê. Us³ugi zatem podlegaj± opodatkowaniu nie w kraju, gdzie s± ¶wiadczone, lecz tam, gdzie swoj± siedzibê ma us³ugodawca. Po 1 maja 2004 roku polskie firmy sprzedaj±ce swoje us³ugi unijnym klientom musz± odprowadziæ podatek VAT w Polsce wed³ug polskich stawek. Jednak¿e, przepisy unijne przewiduj± od tej zasady wiele wyj±tków, g³ównie ze wzglêdu na szczególny charakter niektórych us³ug. S± to miêdzy innymi:
| - dla us³ug zwi±zanych z nieruchomo¶ciami miejscem ¶wiadczenia jest miejsce po³o¿enia nieruchomo¶ci;
- dla us³ug w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji lub rozrywki, us³ug pomocniczych do us³ug transportowych (za³adunek, roz³adunek, prze³adunek), wyceny maj±tku rzeczowego ruchomego, na ruchomym maj±tku rzeczowym miejscem ¶wiadczenia us³ugi jest miejsce faktycznego wykonania us³ugi;
- w przypadku niektórych us³ug, ¶wiadczonych na rzecz podatników maj±cych siedzibê lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym ni¿ kraj ¶wiadcz±cego us³ugê, miejscem ¶wiadczenia tych us³ug jest miejsce gdzie nabywca us³ugi posiada siedzibê. Przepis ten stosuje siê do us³ug: sprzeda¿y praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do u¿ytkowania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego oraz innych pokrewnych praw, reklamy, us³ug prawniczych, rachunkowo-ksiêgowych, badania rynku i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia dzia³alno¶ci gospodarczej i zarz±dzania, przetwarzania danych i dostarczania informacji, us³ug architektonicznych i in¿ynierskich, t³umaczeñ, us³ug bankowych, finansowych, ubezpieczeniowych ³±cznie z reasekuracj±, z wyj±tkiem wynajmu sejfów przez banki, dostarczania personelu, wynajmu, dzier¿awy, lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem s± rzeczy ruchome, z wyj±tkiem ¶rodków transportu, us³ug telekomunikacyjnych, nadawczych radiowych i telewizyjnych, elektronicznych, polegaj±cych na zobowi±zaniu siê do dokonania czynno¶ci lub pos³ugiwania siê prawem, us³ug agentów, po¶redników dzia³aj±cych w imieniu i na rzecz innej osoby, je¿eli uczestnicz± w zapewnieniu us³ug.
W tych przypadkach podatek VAT polska firma bêdzie musia³a naliczyæ wed³ug stawek obowi±zuj±cych w kraju i odprowadziæ w kraju, gdzie odpowiednio: - po³o¿ona jest nieruchomo¶æ;
- faktycznie zosta³a wykonana us³uga;
- nabywca us³ugi posiada siedzibê.
Je¶li w tych przypadkach miejscem ¶wiadczenia us³ugi przez Polsk± firmê bêdzie Wielka Brytania i us³ugobiorca bêdzie podmiotem zarejestrowanym na potrzeby VAT w Wielkiej Brytanii, to naliczenia i odprowadzenia podatku VAT jest obowi±zkiem us³ugobiorcy. W przypadku, gdy us³ugobiorca nie jest podatnikiem VAT, wtedy polska firma musi zarejestrowaæ siê w Wielkiej Brytanii dla celów VAT (po przekroczeniu obowi±zuj±cego w Wielkiej Brytanii progu 58 tys. funtów) i sama naliczaæ i odprowadziæ ten podatek. Podatek dochodowy Podmioty maj±ce siedzibê w Polsce podlegaj± opodatkowaniu od ca³o¶ci swoich dochodów. Jednocze¶nie ka¿dy kraj opodatkowuje dochody uzyskane na jego terytorium. Tym samym przy transgranicznym ¶wiadczeniu us³ug mo¿e doj¶æ do podwójnego opodatkowania. Aby tego unikn±æ Polska zawar³a z Wielk± Brytani± umowê o unikaniu podwójnego opodatkowania. Generalnie mo¿na przyj±æ, ¿e zyski przedsiêbiorstw opodatkowane s± wy³±cznie w kraju siedziby, chyba ¿e przedsiêbiorstwo prowadzi dzia³alno¶æ na terenie drugiego kraju poprzez zak³ad. Zak³adem jest np. biuro, warsztat, fabryka, budowa trwaj±ca d³u¿ej ni¿ 12 miesiêcy. Dochody z pracy pracowników delegowanych s± opodatkowane w miejscu wykonania pracy, chyba, ¿e pracodawca nie ma tam siedziby b±d¼ pracownik przebywa tam nie d³u¿ej ni¿ 183 dni. Podsumowuj±c, rynek brytyjski oferuje bardzo du¿e mo¿liwo¶ci ¶wiadczenia us³ug dla polskich przedsiêbiorstw, tak¿e ze wzglêdu na fakt, i¿ Wielka Brytania nie wprowadzi³a ograniczenia przep³ywu si³y roboczej (wyj±tek stanowi± pracownicy podejmuj±cy pracê w Wielkiej Brytanii w oparciu o umowê o pracê podlegaj±cy obowi±zkowi rejestracji. Wielka Brytania nie wprowadzi³a tak¿e ¿adnych ograniczeñ swobody ¶wiadczenia us³ug. Za³o¿enie firmy, czy rejestracja dzia³alno¶ci w ramach samozatrudnienia w Wielkiej Brytanii nie jest skomplikowane i nie wymaga du¿ych nak³adów finansowych. Stwarza to mo¿liwo¶æ prowadzenia dzia³alno¶ci nie tylko w oparciu o transgraniczne ¶wiadczenie us³ug, ale tak¿e sta³e w³±czenie siê w brytyjski system gospodarczy. ¬ród³o: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie, Wydzia³ Ekonomiczno-Handlowy |