Brexit - pytania i odpowiedzi



Brexit - pytania i odpowiedzi. Państwa pytania zostaną przekazane do firm eksperckich, zrzeszonych w BPCC. Odpowiedzi będą publikowane systematycznie poniższej.

Wyślij swoje pytanie:Hanna Pieńczykowska, Policy Groups Manager, hanna.pienczykowska@bpcc.org.pl


Co stanie się z obywatelami Polski mieszkającymi w Wielkiej Brytanii?

Obecnie, w odniesieniu do obywateli Polski w Wielkiej Brytanii obowiązuje zasada swobodnego przepływu osób w celach osiedlania się lub podjęcia pracy. Nic nie ulegnie w tej kwestii zmianie dopóty, dopóki Wielka Brytania będzie częścią Unii Europejskiej, a dzięki tej zasadzie obywatele Polski nie potrzebują wizy aby tu pracować, przebywać czy podróżować i mają dostęp do tych samych usług co Brytyjczycy w zakresie służby zdrowia i opieki społecznej.  

Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE, sytuacja nie jest do końca jasna. Rząd zasygnalizował, że obywatele krajów europejskich osiedleni w Wielkiej Brytanii będą mieli prawo pobytu, niemniej jednak w ramach środków praktycznych konieczne będzie złożenie wniosku o pozwolenie na pobyt. Doszło niedawno do sytuacji, w których wnioski prominentnych fachowców europejskich o pobyt stały w Zjednoczonym Królestwie zostały odrzucone. Przykładem jest sprawa Monique Hawkins (opisana w The Guardian w dniu 28 grudnia 2016 roku), obywatelki Holandii, która mieszkała w Wielkiej Brytanii przez 24 lata i ma dwójkę dzieci z jej mężem – Brytyjczykiem. Pani Hawkins złożyła wniosek o pozwolenie na pobyt stały w Wielkiej Brytanii. W oparciu o obecne zasady, jej wniosek został odrzucony, a ją samą poinformowano, że ma opuścić Wielką Brytanię. Obywatel kraju europejskiego pozostający w związku małżeńskim z Brytyjczykiem nie ma automatycznie prawa do obywatelstwa brytyjskiego. Pani Hawkins musiała uzyskać dokumentację potwierdzającą jej pobyt stały, co wiązało się z wypełnieniem 85-stonnicowego wniosku. Najwyraźniej Home Office przeoczył istotne informacje w jej wniosku, bowiem nie miała ona możliwości przedłożyć oryginału jej holenderskiego paszportu – jej ojciec zmarł i potrzebowała paszport, aby móc na bieżąco podróżować do Holandii celem zapewnienia wsparcia matce. Urząd nie tylko odrzucił jej wniosek, ale wysłał jej także list, który nie brał pod uwagę jej prawa do pobytu w Wielkiej Brytanii. Dominic Raab, poseł z jej okręgu, interweniował w jej sprawie. Wniosek pani Hawkins został złożony jeszcze raz i tym razem rozpatrzony pozytywnie. Przedstawiciele Home Office powiedzieli, że jej pierwszy wniosek nie mógł zostać rozpatrzony, bowiem nie załączono do niego oryginalnego dokumentu tożsamości. Sprawa ta naświetla trudności natury praktycznej, z którymi mogą się spotkać osoby składające skomplikowane wnioski i oczekujące, że Home Office należycie i dokładnie je rozpatrzy.

Osoby, które poważnie biorą pod uwagę zostanie w Wielkiej Brytanii bez względu na to, co stanie się w związku z brexitem, powinny skorzystać z pomocy dobrego radcy ds. imigracji i przygotować dokumentację na potrzeby złożenia wniosku o prawo do pobytu stałego. Obecnie obywatelom UE nie udzielane są żadne automatyczne gwarancje.  

Barbara Bitis    |   bbitis@nockolds.co.uk
Nockolds Solicitors   |   www.nockolds.co.uk
44 020 3892 6800


Korzystam z publicznej służby zdrowia w Wielkiej Brytanii – czy będę nadal mógł z niej korzystać po brexicie?

Obywatele Polski mają prawo do korzystania z bezpłatnej państwowej służby zdrowia (z ang. NHS) oraz te same prawa co Brytyjczycy w zakresie warunków pracy, płacy oraz świadczeń socjalnych/zasiłków. Po wyjściu Wielkiej Brytanii z UE, w zależności od statusu danej osoby, prawa dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej oraz prawo do kontynuacji zatrudnienia mogą ulec zmianie. W zależności od w/w statusu, jeśli dana osoba nie będzie mieć prawa do stałego pobytu, jej prawo do dalszego przebywania w Wielkiej Brytanii będzie rozpatrzone w oparciu o przepisy imigracyjne, co może, ale nie musi oznaczać, że osoba ta będzie miała prawo do podjęcia zatrudnienia. Prawo to będzie ograniczone czasowo i może wiązać się z koniecznością składania regularnych wniosków o przedłużenie tego okresu. Prawo do pobytu i zatrudnienia niekoniecznie musi również oznaczać prawo dostępu do bezpłatnej służby zdrowia, dlatego należy rozważyć wykupienie prywatnego pakietu medycznego. Powyższe może okazać się faktem w przypadku brexitu bez żadnego porozumienia (no-deal brexit), aczkolwiek oczekuje się, że wszystkie państwa członkowskie wynegocjują porozumienia adresujące powyższe kwestie.

Barbara Bitis    |   bbitis@nockolds.co.uk
Nockolds Solicitors   |   www.nockolds.co.uk
44 020 3892 6800


Czy wyroki polskich sądów będą nadal uznawane w Wielkiej Brytanii?

W przypadku no-deal brexit gdy Wielka Brytania nie podpisze umowy wystąpienia z UE, która określa warunki, na jakich Wielka Brytania wystąpi z UE oraz charakter przyszłych relacji między stronami, Wielka Brytania w trybie natychmiastowym wystąpi ze wszystkich struktur instytucjonalnych UE bez okresu przejściowego, więc wyroki przestaną być wzajemnie uznawane.

Przykładowo, w zakresie prawa rodzinnego, w razie sporu dotyczącego adopcji dziecka lub jego miejsca zamieszkania, między Wielką Brytanią a krajami UE/EOG w dalszym ciągu obowiązywać będzie konwencja haska, która reguluje większość tych samych kwestii, jakich dotyczyły rozporządzenia z Brukseli. Niemniej jednak, w kwestii uznawania zagranicznych orzeczeń i nakazów sądowych, zasada wzajemności nie będzie obowiązywać.  Prawnicy będą musieli sprawdzić, czy istnieją ewentualne traktaty dwustronne i konwencje z okresu sprzed wejścia do Unii Europejskiej, które nadal obowiązują. Prawnik będzie musiał sprawdzić zasady prawne danego kraju i ewentualnie nawiązać współpracę z prawnikiem w tymże kraju. Wielka Brytania będzie musiała wrócić do istniejących przepisów krajowego prawa zwyczajowego i ustawodawstwa. Międzynarodowe uznawanie orzeczeń w sprawach rozwodowych będzie regulowane prawem krajowym, co oznacza, że jeśli prawo drugiego kraju, w którym druga strona ma miejsce stałego zamieszkania, nie akceptuje lub nie uznaje orzeczenia z innego państwa europejskiego, to może to spowodować konflikt jurysdykcji. W praktyce oznacza to, że może dojść do prowadzenia postępowania sądowego w dwóch różnych krajach jednocześnie i sporu dotyczącego ustalenia, jurysdykcja którego kraju winna obowiązywać.  

W przypadku alimentów, a więc kwestii, która dotyczy wielu byłych współmałżonków, przepisy prawne oferują obecnie środki, które pozwalają na egzekwowanie płatności i alimentów w sytuacji, gdzie byli małżonkowie mieszkają w dwóch różnych krajach. Obejmuje to także wzajemne uznawanie sądowych nakazów ochrony, zapewniając tym samym pomoc ofiarom przemocy domowej lub nękania poza granicami kraju. Środki te nie będą dostępne po brexicie, a instytucje egzekwujące tego typu nakazy będą musiały sięgnąć po rozwiązania dostępne w ramach Konwencji haskiej z 1996 roku. Konwencja haska z 1970 roku określa zasady uznawania orzeczeń w kwestiach rozwodowych i separacji prawnej, aczkolwiek nie zapewnia żadnej pomocy w zakresie postępowania egzekucyjnego i wiele państw UE nie ratyfikowało dokumentu. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli ktoś liczy na uznanie w Wielkiej Brytanii nakazu wydanego w innym kraju, na przykład w Polsce, co obecnie ma miejsce automatycznie, nie będzie miał takiej samej możliwości. Co więcej, rząd chce uchylić te elementy prawa europejskiego, które opierają się na zasadzie wzajemności. Oznacza to, że jeśli ktoś będzie dążył do wykonania danego nakazu, będzie to zależało od przepisów prawa w kraju, w którym ma on być wykonany i nie będzie on uznawany automatycznie.

Barbara Bitis    |   bbitis@nockolds.co.uk
Nockolds Solicitors   |   www.nockolds.co.uk
44 020 3892 6800


Moja firma prowadzi interesy z firmą brytyjską. Co się stanie, jeśli będę chciał ich pozwać do sądu?

Sytuacja osób i przedsiębiorstw prowadzących działalność poza krajem nie będzie przejrzysta. Obecnie, Rozporządzenie Bruksela 1 określa zasady, w oparciu o które dane sądy mają jurysdykcję w razie sporów między podmiotami indywidualnymi lub przedsiębiorstwami znajdującymi się w różnych krajach członkowskich UE. Jeśli strona ma miejsce zamieszkania w kraju członkowskim, jurysdykcję ma sąd miejsca zamieszkania pozwanego.

Obejmuje to także ochronę słabszej strony w przypadku konsumentów, pracowników czy osób objętych ubezpieczeniem - oznacza to, że strony te mogą wystąpić do sądu z pozwem i być sądzone w swoim kraju zamieszkania. Obecny system pozwala na przystępny cenowo i skuteczny sposób uznawania i wykonywania orzeczeń sądów europejskich. Przykładowo, małe przedsiębiorstwa i konsumenci mają możliwość złożenia pozwu przeciwko drugiej stronie w swoim lokalnym sądzie właściwym, korzystając z usług lokalnego prawnika. Ponieważ orzeczenie będzie następnie uznane i wykonane w innym kraju UE bez żadnych przeszkód, cała procedura jest identyczna z tą mającą zastosowanie w przypadku orzeczeń krajowych. Ponadto, UE przyjęła szersze przepisy dotyczące doręczania dokumentów i składania zeznań. Jeśli chodzi o postępowania o niewypłacalności, obecnie brytyjskie postępowania są uznawane w innych krajach UE, co pomaga w zapewnieniu sprawności transakcji biznesowych.

W przypadku brexitu bez porozumienia Wielka Brytania, będąc poza UE, będzie musiała polegać na przepisach istniejących przed jej wstąpieniem do UE, a więc przepisach Konwencji brukselskiej z 1968 roku.

Należy jednak wspomnieć, że Cypr, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Słowacja i Słowenia nie przyjęły Konwencji, a więc nie może ona być stosowana w sporach między Wielką Brytanią a tymi krajami. Wielka Brytania będzie zatem musiała polegać na swoich krajowych przepisach dotyczących uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych za granicą. W Anglii i Walii obowiązują obecnie przepisy prawa zwyczajowego. Oznacza to, że orzeczenie wydane za granicą nie może być bezpośrednio wyegzekwowane w Wielkiej Brytanii – będzie ono traktowane tak, jakby powodowało zadłużenie jednej strony wobec drugiej, aczkolwiek wierzyciel będzie musiał wystąpić do właściwego sądu w Wielkiej Brytanii, który posiada jurysdykcję w sprawie.

Jeśli chodzi o wykonanie orzeczenia, sąd w Wielkiej Brytanii nie przyzna jurysdykcji jeśli oryginalne orzeczenie nie będzie podlegało jurysdykcji w świetle stosownych przepisów obowiązujących w Wielkiej Brytanii. W związku z tym, odmówione zostanie wykonanie orzeczenia, w związku z którym będzie istniało podejrzenie, że zostało ono pozyskane w sposób nieuczciwy, będzie sprzeczne z polityką publiczną lub jeśli będzie tego wymagać zasada zapewnienia sprawiedliwego procesu (z ang. ‘natural justice’). Jakiekolwiek orzeczenie w sprawach finansowych musi podawać określoną kwotę, musi być ostateczne i nie może dotyczyć podatków, kar czy wielokrotnych odszkodowań. Sądy krajowe nie biorą pod uwagę zasady wzajemności w przypadku rozpatrywania egzekucji konkretnych orzeczeń. Oznacza to, że jeśli po brexicie podmiot w kraju europejskim pozwie do sądu osobę lub przedsiębiorstwo z Wielkiej Brytanii, orzeczenie wydane w tej sprawie nie będzie automatycznie uznane w Wielkiej Brytanii, nie zostanie wzięte pod uwagę i w celu jego uznania konieczne będzie złożenie stosownego wniosku. Powyższe ukazuje, że pojawi się możliwość sprzeciwienia się jego wykonaniu. Cały proces stanie się bardziej skomplikowany, co przełoży się na dodatkowy czas oczekiwania oraz koszty. Kilka konwencji haskich ma zastosowanie do współpracy w sprawach cywilnych i być może będzie można się na nie powoływać. Jeśli Wielka Brytania wystąpi z UE, Rozporządzenia w sprawie doręczania dokumentów i w sprawie współpracy między sądami przy przeprowadzaniu dowodów, które stanowią dokumenty, do których sądy odnoszą się przed zastosowaniem postanowień prawa zwyczajowego dotyczącego doręczania dokumentów za granicą i przeprowadzania dowodów oraz w przypadku kilku jurysdykcji, nie będą miały zastosowania.

Wielka Brytania nie będzie miała również możliwości zawarcia osobnych porozumień dwustronnych z poszczególnymi państwami UE, bowiem Unia Europejska jest jedynym organem właściwym w tym zakresie. Poszczególne kraje członkowskie nie będą mogły podpisywać umów z innymi krajami. Zakłada się, że rząd ponownie stanie się stroną Konwencji z Lugarno i będzie dążyć do wynegocjowania nowego traktatu z Unią Europejską odnośnie do kwestii związanych z prawem cywilnym i współpracy w ramach prawa rodzinnego.

Barbara Bitis    |   bbitis@nockolds.co.uk
Nockolds Solicitors   |   www.nockolds.co.uk
44 020 3892 6800