Reprezentacja spółek i innych podmiotów gospodarczych przed sądami Anglii i Walii

W niniejszym artykule chcielibyśmy przybliżyć polskim przedsiębiorcom kwestię postępowania sądowego w sprawach gospodarczych w Anglii i Walii; odpowiedzieć na pytanie czy każdy adwokat jest uprawniony do prowadzenia spraw przed sądami angielskimi i walijskimi; oraz zaproponować sposoby minimalizacji ryzyka gospodarczych sporów prawnych.

Autor: Mel M Jeczelewska

Treść niniejszego artykułu dotyczy wyłącznie postępowania sądowego w Anglii i Walii. Szkocja i Północna Irlandia są odrębnymi jurysdykcjami posiadającymi właściwe dla swojej jurysdykcji prawo określające postępowanie sądowe, w tym, postępowanie w sprawach gospodarczych.

Trendy w rozwiązywaniu sporów prawnych

W ostatnich latach wśród spółek angielskich zdecydowanie najbardziej popularnym sposobem na rozwiązywanie sporów prawnych był arbitraż[1]. Głównym powodem braku zainteresowania procesem sądowym są wysokie koszty obsługi prawnej procesu, w tym koszty sądowe; ryzyko związane z utratą dobrego imienia; oraz kompleksowość zreformowanej w ostatnich latach cywilnej procedury postępowania przed sądami.

Na podstawie nowej procedury postępowania w sprawach cywilnych koszty sądowe dla powoda domagającego się odszkodowania w wysokości do £10,000.00 uzależnione są od wartości kwoty odszkodowania (opłaty sądowe wahają się od £35.00 do £455.00)[2]. Powód domagający się odszkodowania w wysokości pomiędzy £10,000.00 a £200,000.00 zostanie obciążony kosztami sądowymi w wysokości 5% kwoty odszkodowania. Dla kwot odszkodowania powyżej £200,000.00 ustalona została stała opłata sądowa w wysokości £10,000.00[3]. Koszt usług prawnych świadczonych przez prawników (solicitors) lub adwokatów (barristers) nie jest określony ustawą i generalnie stawki uzależnione są od prawnika lub adwokata doświadczenia zawodowego, kompleksowości sprawy oraz czasu wymaganego na poprowadzenie danej sprawy. Najbardziej powszechnym sposobem ustalania kosztu poprowadzenia sprawy gospodarczej jest stawka godzinowa[4]. Alternatywnie, kancelarie (law firms) lub izby zrzeszające adwokatów (chambers) mogą zaproponować ustaloną z góry kwotę za poprowadzenie sprawy; porozumienie na mocy, którego kwota za poprowadzenie sprawy uzależniona jest od wyniku sprawy (contingency fee arrangement); lub porozumienie na mocy, którego kwota za poprowadzenie sprawy uzależniona jest od wysokości kwoty uzyskanego odszkodowania (damages based agreement).

Ze względu na nieprzewidywalność procesu cywilnego, bardzo trudno jest określić całkowity koszt poprowadzenia danej sprawy. Godzina pracy aplikanta na stanowisko prawnika (trainee solicitor) lub młodszego adwokata (junior barrister) wynosi około £125.00 za godzinę. Stawki godzinowe bardziej doświadczonych lub starszych rangą prawników oraz doświadczonych adwokatów bardzo się różnią. W roku 2014 instytucja Civil Justice Council opublikowała rekomendację stawek godzinowych dla prawników z Londynu z 8 letnim doświadczeniem, jako £409.00 plus VAT[5]. Stawki godzinowe niektórych prawników i/lub adwokatów w Londynie wahają się pomiędzy £700.00 – 800.00 za godzinę i więcej.    

Zazwyczaj, koszt procesu w sprawach gospodarczych pokrywają strony w swoim zakresie. Strona wygrywająca ma prawo odzyskania części swoich kosztów od strony przeciwnej. Jakie koszty oraz wysokość, jaką strona wygrywająca może uzyskać od strony przeciwnej zależą od zasad i ról specyficznych dla danego sądu. Generalnie, strona wygrywająca może odzyskać koszty obsługi prawnej bezpośrednio związane z danym sporem, które to w ocenie sądu są proporcjonalne. Typowy koszt obsługi prawnej obejmuje wynagrodzenie jednego lub dwóch prawników, koszt adwokata, opłaty sądowe, opłaty dla osób trzecich takich jak biegli. Przekładem kosztów, których nie można odzyskać od strony przeciwnej są koszty związane z organizowaniem środków na finansowanie sprawy lub opłata dla prawnika na mocy porozumienia (contingency fee arrangement), która to kwota uzależniona jest od wyniku zakończenia sprawy.

Istnieje również opcja finansowania sporów sądowych przez osoby trzecie. Generalnie, formę tą widzi się w przypadkach, gdzie wysokość sporu jest wysoka (£1 milion lub więcej) oraz kiedy prospekt wygrania sprawy i uzyskania zasądzonej kwoty od strony przeciwnej jest wysoki. Istnieje też możliwość finansowania za pomocą istniejącego ubezpieczenia (niektóre polisy obejmują koszt postępowania sądowego). Strony mają również możliwość wykupienia polisy ‘po wydarzeniu’ (after the event cover). Ubezpieczenie to pokrywa wynagrodzenie prawnika i adwokata oraz inne wyliczone w polisie koszty związane ze sprawą.

Postępowanie sądowe powinno być ostatecznością i strony zachęcane są do rozważenia alternatywnych form rozwiązania sporu (alternative dispute resolution (ADR))[6]. ADR nie jest tematem niniejszego artykułu, niemniej należy wspomnieć, iż z powodu nieprzewidywalności całkowitego kosztu postępowania sądowego spółki angielskie preferują negocjacje prawne i arbitraż a postępowanie sądowe traktowane jest jako rezerwa.   
   
Czy każdy adwokat jest uprawniony do prowadzenia spraw przed sądami

Tradycjonalnie, strony sporu wymagające pomocy prawnej zwracały się do prawnika, który (o ile sprawa wymagała tego) angażował adwokata. Od 2004 strony mogą zwrócić się do adwokata bezpośrednio. W zależności od okoliczności sprawy, strona poinstruuje prawnika lub adwokata lub prawnika i adwokata, którzy odpowiedzialni są za inne etapy prowadzonej sprawy.

Główną różnicą pomiędzy prawnikiem i adwokatem jest możliwość prowadzenia procesu sądowego oraz możliwość posiadania w opiece środków finansowych klienta przez prawników i tylko niektórych adwokatów. W praktyce oznacza to, iż prawnik prowadzi postępowanie sądowe w imieniu klienta, w tym przygotowuje wnioski sądowe i inne dokumenty sądowe, przygotowuje zeznania świadków, instruuje biegłych i dostarcza dokumenty do sądu. Adwokat specjalizuje się w oratorstwie sądowym i reprezentuje klienta przed sądem w dniu rozprawy.   

Po zmianach roku 2004, nawet w przypadku, kiedy klient bezpośrednio angażuje adwokata, adwokat może i często zwraca się do klienta o poinstruowanie prawnika celem poprowadzenia postepowania i/lub przetrzymania w opiece klienta pieniędzy na poczet kosztów obsługi prawnej.

Polscy mecenasowie mają prawo występowania przed wszystkimi sądami niższych instancji o ile mecenas spełnia wymagania praktykowania zawodu lub jest zarejestrowany w organizacji regulującej prawników, Solicitor Regulation Authority (SRA)[7]. Prawo reprezentowania w sądach wyższych instancji wymaga podjęcia dodatkowych egzaminów w SRA.  Więcej informacji na temat rejestracji, jako prawnik lub adwokat można uzyskać na następujących stronach internetowych:
http://www.sra.org.uk/solicitors/registered-european-foreign-lawyers.page
oraz https://www.barstandardsboard.org.uk/qualifying-as-a-barrister/transferring-lawyers/european-lawyers/

Prawnicy spoza Unii Europejskiej nie mają prawa reprezentacji przed sądami w Anglii.

Sposoby minimalizacji ryzyka sporów prawnych

Najlepszym sposobem zarządzania ryzykiem sporów sądowych lub pozasądowych jest ich unikanie. Niemniej, nie zawsze jest to możliwe.

Przed podpisaniem jakiekolwiek kontraktu lub porozumienia, dobrą praktyką jest zaangażowanie prawnika firmy (in-house lawyer) o ile firma zatrudnia prawnika oraz uzyskania niezależnej porady prawnej od angielskiego prawnika. Polski i angielski systemy prawne różnią się wielce i nierzadko zdarza się, iż postanowienia wiążące w Polsce nie mają mocy prawnej w Anglii i vice versa, na przykład w Polsce, w przypadku, kiedy jedna ze stron negocjuje kontrakt bez intencji zawarcia kontraktu, w pewnych okolicznościach, strona przeciwna będzie mogła uzyskać odszkodowanie za szkody wynikające z faktu zerwania negocjacji. Powyższe, generalnie, nie ma mocy prawnej w Anglii. Systemy te posiadają również instytucje właściwe wyłącznie dla jednego systemu bez ekwiwalentu w drugim i przykładem takiej instytucji jest prawo trust law.
   
Profesjonalna porada prawna od prawnika angielskiego w kwestii angielskiego prawa kontraktów nie tylko pozwoli stronom określić ich oczekiwania i rozwiać przypuszczenia, co do obowiązków strony przeciwnej, ale przede wszystkim zredukuje ryzyko potencjalnego sporu poprzez jasne zdefiniowanie i alokację ryzyka dotyczącego transakcji, procesu, państwa i innej kultury.    

Dział prawa handlowego i gospodarczego kancelarii DMB Law udziela porad prawnych dla właścicieli, menagerów i dyrektorów w kwestii problemów prawnych dotyczących prawa angielskiego. Pytania prosimy kierować na email: mel@dmblaw.co.uk

1. N. Bernal, ‘Litigation report’, Magazyn The Lawyer, 11 styczeń 2016 dostępne na stronie: http://www.thelawyer.com/litigation-report-the-lawyer-market-research-findings/?nocache=true&adfesuccess=1
2. Strona rządowa, HM Courts & Tribunals Service, ‘Civil Court Fees’ dostępne na stronie: https://www.gov.uk/government/publications/fees-for-civil-and-family-courts/court-fees-for-the-high-court-county-court-and-family-court#civil-court-fees
3. Ibidem.
4. Practical Law, ‘Litigation and Enforcement in the UK’, 01 sierpień 2015.
5. Civil Justice Council, Costs Committee, ‘Recommendations on Guideline Hourly Rates for 2014’, dostępne na stronie: https://www.judiciary.gov.uk/wp-content/uploads/.../ghr-final-report.pdf
6. Cywilna Procedura, ‘Practice Direction – Pre-action conduct and protocols’ dostępne na stronie: https://www.justice.gov.uk/courts/procedure-rules/civil/rules/pd_pre-action_conduct
7. Strona internetowa Solicitor Regulation Authority, ‘Registered European lawyers (RELs)’ dostępne na stronie: http://www.sra.org.uk/solicitors/registered-european-foreign-lawyers.page

 

Keywords Reprezentacja spółek i innych podmiotów gospodarczych przed sądami Anglii i Walii