Pandemia COVID-19 ma daleko idące konsekwencje dla sprawozdawczości finansowej

Nawiązuje do sesji pt. „Raportowanie finansowe w nowej rzeczywistości gospodarczej”, która odbyła się 21 maja 2020 r. podczas konferencji online z cyklu „KPMG (e)Forum – Biznes w czasach pandemii”

W odpowiedzi na pandemię koronawirusa, rządy wielu krajów zdecydowały się na znaczną ingerencję w funkcjonowanie gospodarki. Taka ingerencja przekłada się na wszystkie podmioty działające na rynku, przeważanie negatywnie i z różnym stopniem nasilenia. Mając na uwadze skutki gospodarcze dla przedsiębiorstw, warto zastanowić się nad wpływem obecnej sytuacji na sprawozdawczość finansową.

W związku z pandemią koronawirusa, przedsiębiorstwa odczuwają zwiększoną niepewność otoczenia mikro- i makroekonomicznego. Ograniczenia wprowadzane przez rządy wpływają bezpośrednio na swobodę prowadzenia działalności, ograniczają możliwość uzyskiwania przychodów, co przekłada się na poziom przepływów pieniężnych, zmieniają się zachowania klientów, dostawców. Konieczne jest wprowadzenie szeregu zmian, aby dostosować jednostki do działania w nowej rzeczywistości.

Aktualna sytuacja związana z COVID-19 przekłada się na szereg zdarzeń o charakterze gospodarczym, które wymagają odzwierciedlenia w sprawozdaniach finansowych, jak choćby utrata wartości aktywów, zwiększenia ryzyka kredytowego kontrahentów, wprowadzania zmian w obowiązujących umowach czy działań o charakterze restrukturyzacyjnym.

Zmiany we wszelkiego rodzaju umowach będą miały swój wpływ na sprawozdania finansowe. Takim sztandarowym przykładem będą umowy chociażby leasingu czy głośny temat związany z umowami najmu i zwolnieniami z czynszu dla sklepów działających w galeriach handlowych. W takim przypadku, w szczególności jeśli firma raportuje według międzynarodowych standardów rachunkowości, należy zastanowić się czy doszło do modyfikacji umowy i konieczna będzie weryfikacja wysokości zobowiązań ujętych w sprawozdaniu finansowym, wysokości prawa do korzystania i zmodyfikowania stopy dyskonta, co jest zabiegiem dość kompleksowym. Naprzeciw wyszła Rada Międzynarodowa, wskazując że jeżeli takiemu zwolnieniu lub obniżce z czynszu nie towarzyszą inne zmiany umów, a te obniżki zwolnienia dotyczą okresu, który zakończy się w połowie przyszłego roku, czyli w czerwcu 2021 r. to nie dojdzie do modyfikacji umowy, a efekt tej zmiany trzeba będzie objąć bezpośrednio w rachunku zysków i strat – mówi Monika Warmbier, partner, szef zespołu doradztwa rachunkowego KPMG w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej.

Innym przykładem działania, które należy podjąć w momencie sporządzania sprawozdania finansowego za 2020 rok firmy będzie konieczność przeprowadzenia testów na utratę wartości.

W przypadku sporządzania testu na utratę wartości warto pomyśleć o podejściu scenariuszowym, czyli zastanowić się i przyjąć np. trzy scenariusze: scenariusz bazowy, pesymistyczny i optymistyczny dalszego rozwoju sytuacji związanej z pandemią. Czy obostrzenia będą trwały, będą znoszone wkrótce, czy też zostaną na dłuższy czas albo czy należy zakładać drugą falę zachorowań jesienią. Zbudowane w ten sposób oczekiwania będą stanowiły podstawę oceny jak kształtują się wyniki testów przy różnych założeniach. Dla użytkowników sprawozdań finansowych ważne jest też, aby przedstawić poszerzone analizy wrażliwości wyników testów, tak aby można było ocenić jak wrażliwe są te wyniki na szoki makro- i mikroekonomiczne, które mogą obecnie wystąpić – mówi Marek Żyliński, starszy menedżer w dziale doradztwa rachunkowego dla przedsiębiorstw sektora niefinansowego w KPMG w Polsce.