Nowe zasady rezygnacji członków zarządu na horyzoncie

Pod koniec września br. rząd przyjął projekt nowelizacji niektórych ustaw w celu wprowadzenia niemal 50 uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (tzw. Pakiet MŚP).

Choć uproszczenia i zmiany zawarte w projekcie znajdą zastosowanie przede wszystkim wobec małych i średnich przedsiębiorców, to przy okazji zmodyfikowane mają zostać również przepisy o charakterze uniwersalnym, w tym te dotyczące sposobu rezygnacji członków zarządu wszystkich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek akcyjnych. Mając na uwadze, że moment skutecznego złożenia rezygnacji jest kluczowy z perspektywy ewentualnej odpowiedzialności członka zarządu za działania i zaniechania spółki, jak również jej zobowiązania, zmiany te mogę mieć duże znaczenie w praktyce.

Co ma się zmienić

W ramach nowelizacji planowane jest szczegółowe uregulowanie zasad rezygnacji:

  • jedynego członka jednoosobowego zarządu spółki,

  • ostatniego członka wieloosobowego zarządu spółki,

  • wszystkich członków zarządu spółki jednocześnie.

Jak jest obecnie?

W obecnym stanie prawnym oświadczenie członka zarządu o rezygnacji z pełnionej funkcji powinno zostać złożone na ręce innego członka zarządu lub prokurenta i z tym momentem staje się skuteczna. W przypadku gdy rezygnujący członek zarządu jest zarazem jedynym członkiem zarządu, oświadczenie w przedmiocie rezygnacji powinno natomiast zostać przez niego złożone spółce, np. poprzez wysłanie takiego oświadczenia na adres spółki, i jest skuteczne z chwilą, gdy adresat mógł się zapoznać z jego treścią (czyli, co do zasady, z momentem jego doręczenia na adres spółki). Potwierdza to przede wszystkim uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016 r. (III CZP 89/15), która miała na celu rozstrzygnięcie istniejących wcześniej wątpliwości.

Jak ma być po nowelizacji?

W odniesieniu do spółek z ograniczona odpowiedzialnością nowelizacja przewiduje, że jedyny członek zarządu (jak również ostatni członek wieloosobowego zarządu oraz wszyscy członkowie zarządu rezygnujący jednocześnie) będzie zobligowany do zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników oraz załączenia do zaproszeń wysyłanych do wspólników stosownego oświadczenia o rezygnacji. Sama rezygnacja natomiast będzie skuteczna na następny dzień po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników. Bez znaczenia dla skuteczności rezygnacji będzie natomiast okoliczność, czy zwołane zgromadzenie ostatecznie się odbyło i czy w jego toku został powołany nowy zarząd spółki.

Natomiast w przypadku spółki akcyjnej, jedyny członek zarządu (jak również ostatni członek wieloosobowego zarządu oraz wszyscy członkowie zarządu jednocześnie) będzie składał oświadczenie o rezygnacji któremukolwiek z członków rady nadzorczej. W braku obsadzenia rady nadzorczej (tj. braku osób pełniących funkcje członków rady nadzorczej), zastosowanie znajdą analogiczne zasady jak w przypadku spółki z ograniczona odpowiedzialnością.

Jednocześnie nowelizacja nie przewiduje zmiany zasad rezygnacji członka zarządu w przypadku, gdy po jego rezygnacji w zarządzie pozostaną jeszcze inne osoby. W tym zakresie obowiązywać będą dotychczasowe reguły potwierdzone uchwałą Sądu Najwyższego, o której mowa powyżej.

Praktyczne konsekwencje planowanych zmian

Jakkolwiek proponowane zmiany są krokiem w dobrym kierunku ponieważ porządkują przepisy dot. zasad rezygnacji członków zarządu i zmierzają do zabezpieczenia interesu spółki poprzez zapewnienie wspólnikom możliwości sprawnego wyłonienia nowego zarządu, to pozbawiają jednocześnie członka zarządu możliwości rezygnacji z pełnionej funkcji w chwili, w której uzna on to za konieczne. Tym samym po wejściu w życie nowelizacji członek zarządu będzie z mocy prawa zobowiązany pełnić funkcję co najmniej przez następne dwa tygodnie (a w przypadku spółki akcyjnej być może nawet trzy tygodnie) od dnia zwołania zgromadzenia, wbrew jego woli oraz sytuacji osobistej. Powyższy okres może ulec dodatkowemu wydłużeniu wskutek regulacji zawartych w danej umowie spółki.

Pamiętać należy, że odpowiedzialność członków zarządu wobec osób trzecich za działania lub zaniechania spółki oraz za jej zobowiązania, jak również odpowiedzialność członków zarządu za należyte wykonywanie swojej funkcji jest ściśle powiązana z okresem pełnienia funkcji. Tym samym wprowadzenie dodatkowego okresu, w którym po złożeniu oświadczenia o rezygnacji członek zarządu jest zobowiązany pełnić funkcje i ponosi odpowiedzialność za swoje działania lub zaniechania, wydaje się wymagać dodatkowej refleksji na etapie dalszych prac nad ustawą.

Keywords PwC